Articles

Joseph Marie Jacquard

Armie leidt tot Revolutie

De nieuwe economische groei en de groei van een nieuwe ondernemersklasse gingen helaas ten koste van een deel van de bevolking. De inwoners van Lyon, en ook van andere industriesteden, waren overwerkt, maar nog steeds arm en hadden gebrek aan voedsel. De “vloek” van de Industriële Revolutie was dat de hogere middenklasse fabriekseigenaren profiteerden van de toename van de buitenlandse handel, terwijl de lagere klassen te lijden hadden onder benauwde levensomstandigheden en lage lonen.

Op het moment dat Jacquard volwassen werd, brak in Frankrijk een van de meest tumultueuze periodes uit zijn geschiedenis aan: de Franse Revolutie. En in Lyon, een van de dichtstbevolkte steden van het land, was deze onrust – vooral die welke veroorzaakt werd door de verschuiving van de politieke macht van de rijke adel naar de massa’s – voor iedereen voelbaar. Veranderingen in de status quo deden zich op alle niveaus voor, inclusief op politiek, sociaal, economisch en technologisch gebied.

Al in 1775 had de Franse controleur-generaal Anne-Robert Turgot de vrije handel aangemoedigd door het restrictieve gildenstelsel te verbieden en innovaties te subsidiëren in die industrieën waarvan hij geloofde dat ze Frankrijk op een dag tot een economische rivaal van haar nemesis, Groot-Brittannië, zouden maken. Na de executie van Turgots werkgever, koning Lodewijk XVI, en de opkomst van een revolutionaire regering, bleven innovaties onder de Franse burgerij aangemoedigd worden en werd de inventieve geest beloond met overheidssubsidies. Deze trend zou zich na de Revolutie voortzetten, toen keizer Napoleon Bonaparte zelf de technologische vooruitgang in zijn steeds groter wordende republiek aanmoedigde.

Deze aanmoediging door de regering trok de belangstelling van jonge mannen zoals Jacquard, die was opgegroeid en opgeklommen tot de positie van molenmechanicus in Lyon. Terugkijkend op zijn jeugdbaan ging Jacquard op zoek naar een alternatief voor de functie van trekjongen in de zijde-industrie.

Het door Fransman Jacques de Vaucanson in 1745 ontwikkelde concept, waarbij een geperforeerde rol papier gebruikt werd om het weefproces te sturen, diende als uitgangspunt voor Jacquard. Jacquard kreeg een van de weefgetouwen van Vaucanson om te restaureren en ging aan de slag om het onwerkbare ontwerp van Vaucanson te corrigeren. Jarenlang verzonken in zijn project, maakte Jacquard in 1790 een operationeel prototype van zijn weefgetouw.

In 1793 was de Revolutie in volle gang, waardoor Jacquard gedwongen werd zijn project op te geven; in plaats daarvan sloot hij zich aan bij de republikeinse lagere klassen bij het opzetten van hun historische aanval op de Franse adel. Nadat hij aan de zijde van zijn medeburgers ter verdediging van de nieuwe Franse republiek had gevochten, hervatte Jacquard zijn werk in 1801, kort na het aan de macht komen van Napoleon. Zijn verbeterde trekweefgetouw, dat datzelfde jaar op een industriële tentoonstelling in het Louvre in Parijs werd tentoongesteld, leverde Jacquard een bronzen medaille op.

Drie jaar later, in de herfst van 1803, werd de uitvinder opnieuw naar Parijs ontboden, ditmaal om een tweede versie van zijn oorspronkelijke weefgetouwontwerp te demonstreren. Deze versie had aan de bovenkant van zijn frame het “Jacquard-mechanisme” of “Jacquard-aanhangsel” bevestigd, een apparaat dat het houten weefgetouw verbond met een verwisselbare continue rol van verbonden ponskaarten. Door deze opmerkelijk innovatieve methode om een machine te “programmeren”, kon het Jacquardweefgetouw veel sneller tapijten, brokaten, damast en andere ingewikkeld geweven zijden stoffen produceren dan de handmatige technologie van vroeger.