Articles

Diagnostyka i leczenie niewyjaśnionej niedokrwistości z niedoboru żelaza bez jawnego krwawienia

Podano ogólny przegląd przyczyn niedokrwistości z niedoboru żelaza, jak również patogenezę niedokrwistości i diagnostykę parakliniczną niedokrwistości. Niedokrwistość z niedoboru żelaza, ale bez jawnego krwawienia z przewodu pokarmowego wiąże się z ryzykiem wystąpienia złośliwej choroby przewodu pokarmowego; rak górnego odcinka przewodu pokarmowego występuje 1/7 tak często jak rak jelita grubego. Łagodne przyczyny niedokrwistości w przewodzie pokarmowym to zaburzenia wchłaniania żelaza (zanikowe zapalenie żołądka, celiakia, przewlekłe zapalenie i chirurgia bariatryczna) oraz przewlekła utrata krwi spowodowana owrzodzeniem przewodu pokarmowego. W przypadku niewyjaśnionej niedokrwistości z niedoboru żelaza zaleca się następującą strategię diagnostyczną: przeprowadzenie serologicznych badań przesiewowych w kierunku celiakii z oznaczeniem przeciwciał przeciwko transglutaminazie (typ IgA) i IgA oraz wykonanie dwukierunkowej endoskopii (gastroskopia i kolonoskopia). Dwukierunkowa endoskopia nie jest wymagana u kobiet przed menopauzą < 40 roku życia. Badanie jelita cienkiego (endoskopia kapsułkowa, tomografia komputerowa lub enterografia rezonansu magnetycznego) nie jest zalecane rutynowo po negatywnym wyniku endoskopii dwukierunkowej, ale powinno być przeprowadzone w przypadku wystąpienia czerwonych flag wskazujących na złośliwą lub zapalną chorobę jelita cienkiego (np. mimowolna utrata masy ciała, ból brzucha lub podwyższone CRP). Należy rozpocząć ukierunkowane leczenie każdej przyczyny niedokrwistości z niedoborem żelaza stwierdzonej w ocenie diagnostycznej. Dodatkowo należy zastosować suplementację żelaza, której celem jest normalizacja stężenia hemoglobiny i uzupełnienie zapasów żelaza. Zaleca się leczenie doustne żelazem elementarnym w dawce 100-200 mg na dobę (w razie wystąpienia działań niepożądanych dawkę należy zmniejszyć), ale do osiągnięcia celów terapeutycznych często konieczne jest 3-6 miesięcy doustnej terapii żelazem. Dożylna terapia żelazem jest stosowana w przypadku braku skuteczności leczenia doustnego lub wystąpienia działań niepożądanych, a także w przypadku zaburzeń wchłaniania jelitowego lub przedłużającego się stanu zapalnego. Podano trzy algorytmy postępowania w następujących stanach: a) rozpoznanie parakliniczne niedokrwistości z niedoboru żelaza; b) postępowanie diagnostyczne w niewyjaśnionej niedokrwistości z niedoboru żelaza bez jawnego krwawienia; c) postępowanie po negatywnym wyniku dwukierunkowej endoskopii przewodu pokarmowego.